EPUB hay PDF: nên dùng định dạng nào để đọc sách?
Chọn EPUB cho tiểu thuyết và sách nhiều chữ: bạn có thể đổi cỡ chữ, còn dòng chữ tự khớp với màn hình. Chọn PDF khi bố cục phải giữ nguyên, chẳng hạn biểu mẫu, giáo trình có công thức, truyện tranh hoặc tài liệu cần in. Không có định dạng nào luôn tốt hơn; lựa chọn phụ thuộc vào nội dung và thiết bị.
Chọn nhanh: đọc lâu trên điện thoại → EPUB. Cần giữ số trang hoặc in đúng bố cục → PDF. Nếu chỉ có một định dạng hợp pháp → dùng định dạng đó, không cần chuyển đổi chỉ vì thói quen.
Khác biệt cốt lõi: chữ tự giãn hay layout cố định
Chỉ một điểm này thôi đã giải thích gần như mọi thứ còn lại.
PDF (Portable Document Format) có layout cố định. Nó ghi lại trang giấy đúng như lúc được thiết kế: cùng phông chữ, cùng hình ảnh, cùng vị trí ngắt dòng, rồi đóng băng lại như một bức ảnh chụp trang in. Điều đó rất tốt để giữ nguyên thiết kế, nhưng cũng có nghĩa là chữ không thể tự sắp xếp lại.
EPUB thì tự giãn theo màn hình. Chữ không bị khoá vào một trang cố định; nó chảy theo kích thước màn hình và cỡ chữ bạn chọn. Tăng cỡ chữ lên thì số trang nhiều hơn, chứ bạn không phải phóng to để đọc.
Đó là toàn bộ câu chuyện “tự giãn hay cố định”, và nó kéo theo mọi khác biệt thực tế bên dưới.
Đọc trên điện thoại
Đây là chỗ EPUB thắng rõ rệt cho việc đọc hằng ngày.
Trên màn hình điện thoại, một trang PDF được thiết kế cho giấy A4 sẽ rất nhỏ. Bạn phải chụm ngón tay phóng to, rồi kéo qua kéo lại chỉ để theo được một dòng. Đọc một cuốn 300 trang theo cách đó thì rất mệt.
EPUB thì ngược lại, nó được tạo ra cho màn hình mọi kích thước. Tăng cỡ chữ lên mức dễ đọc là mỗi dòng tự vừa với chiều ngang điện thoại. Với việc đọc dài, EPUB đơn giản là tốt hơn. (Nếu bạn mới bắt đầu với EPUB, hãy đọc cách đọc file EPUB trên Android.)
Khi nào PDF vẫn là lựa chọn đúng
PDF không phải bên thua, nó là bên chuyên biệt. Hãy chọn PDF khi bản thân layout chính là nội dung:
- Sách giáo khoa và bài báo khoa học có hình vẽ phức tạp, công thức, hoặc chia nhiều cột
- Biểu mẫu bạn cần điền hoặc in ra đúng như thiết kế
- Truyện tranh, tạp chí, sách nghệ thuật nơi cách dàn trang chính là điểm quan trọng
- Tài liệu cần sao lại chính xác, ví dụ hợp đồng hoặc sách hướng dẫn
- Bản nhạc và sơ đồ kỹ thuật nơi không được xê dịch bất cứ thứ gì
Trong tất cả các trường hợp trên, việc chữ tự giãn sẽ phá vỡ nội dung chứ không giúp gì.
Dung lượng file
EPUB thường nhỏ hơn đáng kể. Một cuốn tiểu thuyết dạng EPUB thường chỉ vài trăm kilobyte, vì nó chủ yếu là văn bản đã được nén.
PDF mang theo toàn bộ thông tin về phông chữ và hình ảnh cho từng trang, nên cùng một cuốn sách có thể lớn hơn nhiều lần. Với sách quét từ giấy thì mỗi trang thực chất là một tấm ảnh, và dung lượng có thể lên tới hàng trăm megabyte.
Khả năng tiếp cận
Đây là điểm khác biệt ít người nói tới nhưng lại quan trọng.
Vì EPUB là văn bản thật có cấu trúc, nên trình đọc màn hình và tính năng đọc to (text-to-speech) xử lý rất tốt. Bạn cũng có thể đổi phông chữ sang loại thân thiện với người mắc chứng khó đọc.
PDF có thể tiếp cận được nếu nó được gắn thẻ cẩn thận, nhưng nhiều file PDF, đặc biệt là bản quét, chỉ là ảnh của chữ. Trình đọc màn hình và tính năng đọc to gần như không làm gì được với chúng. Nếu bạn muốn nghe sách thay vì đọc, EPUB là lựa chọn an toàn hơn. Xem thêm cách nghe sách bằng text-to-speech.
Bảng so sánh nhanh
| EPUB | ||
|---|---|---|
| Cách hiển thị chữ | Tự giãn theo màn hình | Cố định như trang in |
| Đọc trên điện thoại | Rất tốt | Khó, phải phóng to |
| Đổi cỡ chữ | Có, thoải mái | Chỉ phóng to cả trang |
| Dung lượng | Nhỏ | Lớn hơn, đôi khi rất lớn |
| Giữ nguyên layout | Không | Có, tuyệt đối |
| Trình đọc màn hình / đọc to | Tốt | Tuỳ file, thường kém |
| Phù hợp nhất với | Tiểu thuyết, sách chữ | Sách giáo khoa, biểu mẫu, truyện tranh |
Vậy nên chọn gì
Nếu cùng một cuốn sách có cả hai định dạng và bạn định đọc trên điện thoại, hãy chọn EPUB. Gần như không có ngoại lệ.
Chỉ giữ PDF khi bạn cần đúng trang đó: bài báo có công thức, biểu mẫu phải in, hoặc truyện tranh mà cách dàn trang chính là tác phẩm.
Điều tốt nhất là bạn không cần phải chọn một bên. Aurora Reader mở cả sáu định dạng bạn hay gặp: EPUB, PDF, FB2, MOBI, AZW3 và TXT. Xem thêm giải thích các định dạng sách điện tử, hoặc bắt đầu với hướng dẫn đọc sách trên Android.
Aurora Reader miễn phí trên Android 8.0 trở lên, không quảng cáo, không cần tạo tài khoản. Xem tính năng hoặc tải về.
Một lối giữa
Lựa chọn ở trên không cứng nhắc như vẻ ngoài của nó. Trình đọc PDF của Aurora Reader rút được chữ trong trang rồi dàn lại theo cài đặt đọc của bạn, nên một cuốn tiểu thuyết dạng PDF đọc gần như EPUB.
Không có lớp chữ thì không làm được, nên trang scan nằm ngoài cuộc; hình, bảng và cột cũng không theo sang được. Dùng khi bố cục vốn không phải là điều quan trọng.